یه کشف جدید در مورد پارکینسون میگه که ممکنه همین الان یه درمان تأیید شده توسط FDA داشته باشیم

محقق‌ها کشف کردن که چطور یه پروتئین سطحی روی سلول‌های مغزی به اسم Aplp1، می‌تونه تو پخش شدن ماده‌ای که مسئول بیماری پارکینسونه، از سلولی به سلول دیگه تو مغز، نقش داشته باشه.

نکته امیدوارکننده اینه که یه داروی سرطان تأیید شده توسط FDA که یه پروتئین دیگه به اسم Lag3 رو هدف قرار میده – که با Aplp1 تعامل داره – مشخص شده که این فرآیند رو تو موش‌ها متوقف می‌کنه. این نشون میده که یه درمان بالقوه برای پارکینسون ممکنه از قبل وجود داشته باشه.

تو یه مقاله‌ای که پارسال منتشر شد، یه تیم بین‌المللی از دانشمندها با جزئیات توضیح دادن که چطور این دو تا پروتئین با هم کار می‌کنن تا به توده‌های سمی پروتئین آلفا-سینوکلئین کمک کنن وارد سلول‌های مغزی بشن.

شیائوبو مائو، عصب‌شناس از دانشگاه جانز هاپکینز، تو ژوئن ۲۰۲۴ گفت: «حالا که می‌دونیم Aplp1 و Lag3 چطور با هم تعامل دارن، یه راه جدید برای فهمیدن اینکه چطور آلفا-سینوکلئین به پیشرفت بیماری پارکینسون کمک می‌کنه، داریم.»

«یافته‌های ما همچنین نشون میده که هدف قرار دادن این تعامل با داروها می‌تونه به طور قابل توجهی پیشرفت بیماری پارکینسون و بقیه بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی رو کند کنه.»

بیشتر از ۸.۵ میلیون نفر در سراسر جهان به پارکینسون مبتلا هستن، که این دومین بیماری تخریب‌کننده عصبی شایع بعد از آلزایمره.

این بیماری پیشرونده‌ست و در حال حاضر غیرقابل درمانه و معمولاً فقط وقتی علائمش ظاهر می‌شن، تشخیص داده می‌شه. این علائم شامل لرزش، سفتی، مشکلات تعادل، مشکلات گفتاری، الگوهای خواب آشفته و مشکلات سلامت روان می‌شن. تو مراحل پیشرفته، بیماران ممکنه در نهایت برای راه رفتن یا حرف زدن هم به مشکل بخورن.

بیشتر علائم پارکینسون از از دست رفتن یا اختلال عملکرد نورون‌های تولیدکننده دوپامین تو یه ناحیه از مغز که درگیر کنترل حرکتی ظریفه و بهش میگن «جسم سیاه»، ناشی می‌شه. فکر می‌کنن که این به خاطر اجسام لِوی – توده‌های غیرطبیعی پروتئین که عمدتاً از آلفا-سینوکلئین بدشکل تشکیل شدن و از نورونی به نورون دیگه حرکت می‌کنن – ایجاد می‌شه.

لکه قهوه‌ای روی سلول‌های آبی و سفید

آلفا-سینوکلئین که با رنگ‌آمیزی مثبت (قهوه‌ای) تو یه جسم لوی در جسم سیاه یه بیمار مبتلا به پارکینسون نشون داده شده.

با اینکه آلفا-سینوکلئین به طور معمول به نورون‌ها کمک می‌کنه با هم ارتباط برقرار کنن، وقتی بدشکل و نامحلول می‌شه، می‌تونه آسیب جدی وارد کنه. با این حال، تشخیص اینکه آیا این علت پارکینسونه یا یه علامت، سخته.

مطالعات گذشته روی موش‌ها نشون داد که Lag3 به پروتئین‌های آلفا-سینوکلئین می‌چسبه و آسیب‌شناسی بیماری پارکینسون رو تو نورون‌ها پخش می‌کنه. در حالی که حذف Lag3 به طور قابل توجهی این فرآیند رو مختل می‌کنه، ولی به طور کامل ازش جلوگیری نمی‌کنه، که این نشون میده یه پروتئین دیگه هم در جذب آلفا-سینوکلئین بدشکل توسط نورون‌ها نقش داشته.

والینا داوسون، عصب‌شناس جانز هاپکینز، گفت: «کار قبلی ما نشون داد که Lag3 تنها پروتئین سطح سلولی نیست که به نورون‌ها کمک می‌کنه آلفا-سینوکلئین رو جذب کنن، برای همین تو آخرین آزمایش‌هامون رفتیم سراغ Aplp1.»

دانشمندها آزمایش‌هایی رو با موش‌های اصلاح ژنتیکی شده‌ای که یا Aplp1 یا Lag3، یا هر دو رو نداشتن، انجام دادن. اونا فهمیدن که Aplp1 و Lag3 هر کدوم می‌تونن به طور مستقل به سلول‌های مغزی کمک کنن که آلفا-سینوکلئین مضر رو جذب کنن، ولی با هم به طور قابل توجهی این جذب رو افزایش میدن.

نورون سفید روی پس‌زمینه سیاه

نورونی که Aplp1 رو (به رنگ سفید) بیان می‌کنه، که به سلول‌های مغزی اجازه میده پروتئین‌های مرتبط با بیماری پارکینسون رو جذب کنن.

وقتی موش‌ها هم Aplp1 و هم Lag3 رو نداشتن، ۹۰ درصد کمتر از آلفا-سینوکلئین مضر وارد سلول‌های مغزی سالم شد، که این یعنی مقدار بیشتری از توده‌های پروتئین مضر با نبود هر دو پروتئین در مقایسه با حذف فقط یکی، مسدود شد.

محقق‌ها به موش‌های عادی داروی نیوولوماب/رلاتلیماب، یه داروی ملانوما که حاوی یه آنتی‌بادی Lag3 هست، دادن و فهمیدن که این دارو هم از تعامل Aplp1 و Lag3 جلوگیری می‌کونه و دوباره تقریباً به طور کامل تشکیل توده‌های آلفا-سینوکلئین بیماری‌زا تو نورون‌ها رو مسدود می‌کنه.

تد داوسون، عصب‌شناس از دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: «آنتی‌بادی ضد Lag3 در جلوگیری از پخش بیشتر بذرهای آلفا-سینوکلئین تو مدل‌های موشی موفق بود و به خاطر ارتباط نزدیک Aplp1 با Lag3، کارایی بهتری نسبت به حذف Lag3 نشون داد.»

قدم بعدی اینه که آنتی‌بادی Lag3 رو روی مدل‌های موشی بیماری پارکینسون و آلزایمر – که تحقیقات به Lag3 به عنوان یه هدف در اون‌ها هم اشاره کرده – آزمایش کنن.

لینک منبع